Spraakmakende ontwikkelingen onderwijsrechtspraak


Onlangs zijn twee spraakmakende uitspraken op het gebied van het onderwijsrecht gepubliceerd. Zo oordeelde de Raad van State  op 26 juli 2017 dat de staatssecretaris een nieuwe islamitische middelbare school in Amsterdam moet bekostigen. Daarnaast oordeelde de kantonrechter Den Haag  een aantal weken geleden dat een Haagse basisschool twee leerlingen – die het maken van de klassenfoto hadden gemist vanwege het Offerfeest – in totaal 500 euro aan schadevergoeding moet betalen. Beide uitspraken staan in dit artikel centraal.



BEKOSTIGING ISLAMITISCHE MIDDELBARE SCHOOL


De Stichting Islamitisch Onderwijs Amsterdam (hierna: ‘SIO’) heeft voor de periode vanaf 1 augustus 2017 bekostiging aangevraagd voor een nieuwe islamitische middelbare school. De staatssecretaris weigert deze bekostiging te verstrekken omdat er naar zijn mening sprake is van een gegronde reden om aan te nemen dat de SIO niet aan de wettelijke voorwaarden voor bekostiging zal voldoen. Meer specifiek gaat het om uitlatingen van een voormalig bestuurslid van de SIO waarin hij steun betuigt aan Islamitische Staat en waarvan het bestuur onvoldoende afstand heeft genomen. Deze omstandigheid brengt volgens de staatssecretaris met zich dat het risico bestaat dat het bestuur een dergelijk gedachtegoed ook toelaat in het onderwijs aan leerlingen. Verder weegt de staatssecretaris mee dat de SIO niet heeft meegewerkt aan een onderzoek van de Inspectie en dat het bestuur van de SIO uit bestuurders van het – in 2010 wegens wanbeleid en slecht onderwijs gesloten – Islamitisch College Amsterdam bestaat. De SIO kan zich hiermee niet verenigen.

Uitspraak Raad van State

De Raad van State is van oordeel dat in dit geval geen gegronde reden (om de bekostiging niet te verstrekken) aanwezig is. De Raad van State overweegt dat het bestuur van de SIO in eigen bestuursvergaderingen, in een aangifte en tegenover een landelijk dagblad verduidelijkt zich te distantiëren van de uitspraken van het bestuurslid. Kort daarna is het desbetreffende bestuurslid ook uitgeschreven als bestuurslid van de SIO. Het feit dat de SIO een kritische houding heeft jegens het onderzoek betekent naar het oordeel van de Raad van State voorts nog niet dat de SIO medewerking weigert. De SIO is weliswaar niet bereid vrijwillig mee te werken aan een onderzoek van de Inspectie, maar laat wel weten ‘tot haar dienst’ te staan als de Inspectie een onderzoek zou vorderen. De Inspectie heeft de SIO vervolgens niet benaderd.

Deze uitspraak van de Raad van State laat zien dat de overheid weinig mogelijkheden heeft om de start van een onderwijsinstelling tegen te houden, ook wanneer de overheid weinig tot geen vertrouwen heeft in de kwaliteit van de school. Wanneer eenmaal voldaan is aan de wettelijke voorwaarden (waaronder genoeg potentiële leerlingen en een erkende religie als basis) mag de overheid namelijk slechts de bekostiging weigeren als sprake is van concrete, op de individuele subsidie-ontvanger betrekking hebbende aanwijzingen, die het oordeel kunnen dragen dat zich waarschijnlijk – “misschien” is niet voldoende – een intrekkingsgrond zal voordoen. Dit betekent dus dat de kwaliteit van het onderwijs in principe pas beoordeeld kan worden nadat de onderwijsinstelling daadwerkelijk gestart is met het verzorgen van onderwijs.


SCHADEVERGOEDING WEGENS MISSEN KLASSENFOTO 


Een andere uitspraak waar de afgelopen periode veel om te doen is geweest ziet op twee leerlingen van de basisschool die het moment voor het maken van een klassenfoto hebben gemist vanwege de samenloop met het Offerfeest.

De moeder van twee leerlingen verwijt de basisschool dat zij onrechtmatig heeft gehandeld door het fotomoment op de dag van het Offerfeest in te plannen. Per leerling wordt een bedrag van € 5.000,- gevorderd. De basisschool betoogt alles in het werk te hebben gesteld om de ongelukkige planning op te vangen. Zo is de schoolfotograaf op een later moment teruggekomen om de resterende leerlingen op de foto te zetten.

Uitspraak kantonrechter

De kantonrechter oordeelt allereerst dat ten aanzien van de individuele foto’s een adequaat alternatief is geboden, waarmee geen relevant onderscheid wordt gemaakt. Echter, ten aanzien van de klassenfoto’s geldt dat wél sprake is van een onderscheid in de zin van de Algemene wet gelijke behandeling.

Bij velen rijst de vraag hoe de kantonrechter tot dit oordeel heeft kunnen komen, nu het Offerfeest geen officiële feestdag is. Zo heeft onder meer de Tweede Kamer vol ongeloof gereageerd op deze uitspraak van de kantonrechter. Volgens de kantonrechter maakt de basisschool echter indirect onderscheid ten aanzien van de mogelijkheid voor de leerlingen om klassenfoto’s te maken. Door de schoolfotograaf voor het maken van de klassenfoto’s op school te laten komen op de dag van het Offerfeest zijn hoofdzakelijk de leerlingen met een bepaalde godsdienstige overtuiging beperkt in de mogelijkheid van die dienst gebruik te maken, aldus de kantonrechter. De kantonrechter heeft niet kunnen vaststellen dat de school een dusdanig alternatief heeft geboden dat van een wezenlijk onderscheid geen sprake meer is.

De kantonrechter kent per leerling een bedrag aan smartengeld van € 250,- toe en overweegt in dat kader dat geen sprake is van onderscheid bij toegang tot het onderwijs, maar toegang tot de door de basisschool gefaciliteerde diensten.

De basisschool is vanuit diverse hoeken opgeroepen tot het instellen van hoger beroep. Of deze uitspraak van de kantonrechter de toets der kritiek in hoger beroep zal kunnen doorstaan moet nog blijken. De basisschool heeft in ieder geval aangeven zich gedurende de zomervakantie te beraden over een eventueel hoger beroep.

Meer informatie?

Het onderwijsteam van TK bestaat uit advocaten die gespecialiseerd zijn in het onderwijsrecht en die weten wat er binnen de branche speelt.

Voor vragen op het gebied van het onderwijsrecht kunt u contact opnemen met Debby Boulassel via T 071 – 535 80 64 of e-mail boulassel@tk.nl.

03/8/2017
door Debby Boulassel
Debby Boulassel

Debby Boulassel

Advocaat

Specialist arbeidsrecht en onderwijs met ruime ervaring in het bijstaan van grote werkgevers. Kan zich goed verplaatsen in de belangen van partijen en denkt proactief met u mee. Reist graag en is sportief.

Sector: Publieke sector

CV via LinkedIn

T +31 71 - 535 80 41
E boulassel@tk.nl